Baśń o Królestwie Ortografii i kwiatowych wróżkach

Władczyni Królestwa Ortografii, które sąsiadowało z królestwem Antyregullusa Wielkiego, rządziła swoim państwem sprawiedliwie, ale nie była szczęśliwa. Do pełni szczęścia brakowało jej uroczej córeczki, dziedziczki tronu, o której marzyła.

Pewnego razu, gdy spacerowała po ogrodzie postanowiła zrobić bukiet kwiatów. Jednak, gdy chciała zerwać jakiś kwiat, to każdy z nich przemawiał do niej ludzkim głosem i błagał o to, by go nie zrywała w zamian za dar. Królowa zgodziła się i pozostawiła kwiaty
w ich naturalnych warunkach. Uratowane hiacynty, tulipany, żonkile, niezapominajki, goździki, chryzantemy, z ich królową - najpiękniejszą różą, postanowiły spełnić marzenie dobrej i litościwej królowej.

Po dziewięciu miesiącach królowa urodziła córkę. Radości nie było końca. Królowa cieszyła się ogromnie i wyprawiła huczne chrzciny. Na uroczystość zaprosiła nie tylko swoich krewnych - przedstawicieli państewek reguł ortograficznych, ale też z wdzięczności poprosiła na uroczystość wiele roślin ogrodowych. Po przybyciu do pałacu, okazało się, że wspaniałe ogrodowe kwiaty przemieniły się we wróżki. Przyniosły one wiele darów małej królewnie. Pierwsza niekoniecznie najważniejsza, ale niezastąpiona podarowała jej znajomość pisowni wyrazów z nie, druga - urocza osóbka, która posiadała szósty zmysł do wynajdowania trudności w końcówkach -ów i -uje - umiejętność pisania wyrazów z ó i u, trzecia - wpoiła jej stosowanie reguł dotyczących trudności zmiękczania wielu literek za pomocą malutkiej kreseczki, albo za pomocą uroczej literki i oraz jej kropeczki. Najwyższa wróżka w żółtej sukience zażądała od losu poprawności stosowania liter ż i rz. Kolejna, największa spośród wróżek wpoiła małej ślicznotce regułę pisowni odpowiednich wyrazów wielką literą, a następna wśród hałasu i wielkiego harmidru podarowała królewnie znajomość pisowni wyrazów z h i ch. Gdy zbliżała się do kołyski ostatnia wróżka, rozległ się głuchy grzmot i nagła ciemność zaległa salę. Wszyscy się przelękli, ale nie zdążyli nawet krzyknąć, gdy rozjaśniło się znowu.

Na środku sali stała pokrzywiona i odrażająca jeszcze jedna wróżka w sukni, z której opadały ostatnie liście. Po nich wszyscy poznali, że to nieproszona przez nikogo, Pokrzywa.

Królowa z płaczem przypadła do kołyski i zasłoniła sobą małą Różyczkę. Straszna wróżka milczała groźnie i patrzyła złowrogim wzrokiem na władczynię Królestwa Ortografii. Nagle zaśmiała się i zawołała:

- Teraz ode mnie otrzymasz podarek, mała królewno!

Wszyscy oniemieli ze strachu, a czarownica Pokrzywa dotknęła kołyski koniuszkiem swej czarodziejskiej różdżki i zawołała głośno:

- Kiedy królewna skończy szesnaście lat, straci pamięć dotyczącą wszystkich reguł ortograficznych, zacznie pisać z błędami i wszyscy poddani w Królestwie Ortografii przestaną ją szanować i słuchać jej rozkazów. Wtedy, królestwo przejdzie w ręce waszego sąsiada, władcy, u którego zawsze jest dla mnie miejsce, Antyregullusa Wielkiego.

Po tych słowach zakręciła się na pięcie i znikła wśród grzmotów i błyskawic.

Wszyscy zapłakali żałośnie. Wtedy do kołyski dziecka podeszła ostatnia wróżka,
która w ogrodzie była różą i rzekła:

- Nie mogę zupełnie usunąć złego daru mej niedobrej siostry Pokrzywy, ale spróbuję znaleźć inne rozwiązanie.

Podniosła swą czarodziejską różdżkę, dotknęła główki królewny i rzekła:

- Jeżeli w ciągu roku od szesnastych urodzin królewny, znajdzie się jakiś śmiałek, spośród podwładnych Antyregullusa, który nauczy się wszystkich reguł ortograficznych i wyrecytuje je Różyczce z pamięci, wtedy zapobiegnie nieszczęściu, a księżniczka odzyska pamięć
i będzie mogła rządzić krajem szczęśliwie.

Lata mijały szybko, królewna rosłą i piękniała, ale najbardziej zachwycała wszystkich jej umiejętność poprawnego pisania. Niestety zbliżały się też nieszczęsne szesnaste urodziny królewny, kiedy to miała spełnić się przepowiednia złej Pokrzywy. Dotąd nie zjawił się żaden śmiałek z królestwa Antyregullusa, który chciałby dobrowolnie nauczyć się trudnych ortograficznych zasad.

Nadeszły urodziny Różyczki. Nic nie wskazywało na nieszczęście, dopóty dopóki królewna wieczorem nie zaczęła odpisywać na listy z życzeniami, które dostała od licznych wielbicieli. Pokojówka, która pomagała zaklejać koperty z listami, kątem oka zauważyła podpis na jednym z listów. Pisnęła z przestrachem, gdyż to co ujrzała wyglądało tak: postrafiam ruszyczka

Spełniła się zła wróżba. Królowa pomyślała, że może przez rok uda jej się ukryć nieszczęście jakie spotkało królewnę Różyczkę i może znajdzie się wreszcie ten, który ma je wybawić z kłopotów i uratować Królestwo Ortografii.

Dni mijały, nadzieja malała. Próby przypomnienia królewnie reguł spełzły na niczym. Zbliżał się koniec wyznaczonego czasu, a śmiałka nie było.

Pewnego dnia królewna Różyczka spacerowała z daleka od ludzi, w lesie, gdzie chowała się przed jej towarzyszami zabaw, gdy nagle doszedł do niej dziwny odgłos. Udała się w tym kierunku. Gdy doszła do malutkiego zagajnika, zobaczyła młodzieńca, który mruczał coś pod nosem i czasem głośniej pojękiwał. Podeszła do niego i rozpoczęła rozmowę:

- Co ci się stało, mój panie?

- Ach, nic takiego. Mój koń poniósł mnie w czasie polowania. Bardzo się czegoś przestraszył i spadłem z niego. Chyba coś mi się stało w nogę - odpowiedział ów młodzieniec.

- Panie, poczekaj tutaj, a ja sprowadzę pomoc z pobliskiego zamku.

Pobiegła do zamku najszybciej jak umiała i sprowadziła służbę. Zaniesiono nieznajomego do zamkowych komnat. Po chwili zjawiła się królowa. Zaproponowała nieznajomemu, żeby napisał liścik do rodziny z wiadomością gdzie się znajduje. Ona wraz
z córką Różyczką zajmą się jego ranną nogą.

Nieznajomy skorzystał z rady i wziął się za pisanie. Królowa z przerażeniem ujrzała jak nieortograficznie pisał nieznajomy i domyśliła się, że pochodzi on z królestwa Antyregullusa. Do siedemnastych urodzin królewny został tylko tydzień. Królowa zrozumiała, że to ostatnia szansa na uratowanie królewny Różyczki i Królestwa Ortografii przed zagładą.

Poszła do ogrodu i wezwała kwiaty ogrodowe do pomocy. Pozwoliła jeszcze tej nocy nieznajomemu spać spokojnie, ale już od następnego ranka, kwiaty - wróżki zabrały się do ciężkiej pracy nauczenia młodego Antyregullusa wszystkich reguł ortograficznych. Młody gość uczył się w towarzystwie pięknej Różyczki. Może też, dlatego, że mu się bardzo spodobała, nie chcąc się zbłaźnić przed nią, uczył się pilnie i gorliwie.

Gdy nadeszły siedemnaste urodziny królewny, młody Antyregullus stanął w ogrodzie pełnym przepięknych kwiatów, pośród których gdzieniegdzie wyrastały piekące pokrzywy
i zaczął wykrzykiwać wszystkie reguły, jakie poznał w ostatnim tygodniu. Przy regule dotyczącej pisowni z ó włączyła się do tej recytacji królewna, której pamięć wróciła. Wszyscy odetchnęli z ulgą i zostawiwszy młodych w ogrodzie, powrócili na zamkowe pokoje, aby urządzić przyjęcie na cześć królewny i jej wspaniałego wybawiciela.

Co było dalej? Domyślacie się na pewno.

Królewna i młody Antyregullus, który okazał się dziedzicem tronu sąsiedniego nieortograficznego królestwa, pobrali się. Królewicz został mistrzem ortografii i w pierwszym poprawnie napisanym zarządzeniu wprowadził obowiązek opanowania reguł ortograficznych przez jego poddanych. Ogłosił też konkurs na wymyślenie najpiękniejszej, ortograficznej nazwy dla jego państwa i najciekawszego, zgodnego z regułami imienia dla niego.

A co stało się ze wstrętną pokrzywą? Przerażona swoją przegraną czmychnęła
z ogrodu królewskiego i trafiła do apteki, gdzie okazało się, że jednak się do czegoś pożytecznego może się przydać. Aptekarz wziął się chyżo do pracy i przerobił ją na zdrowotne ziółko, które służy nam do dziś swoją uzdrowicielską mocą.

Konspekt lekcji w klasie IV

autor: Urszula Knyż

Temat: Ratujemy władczynię Królestwa Ortografii - królewnę Różę

Cele

• powtórzenie i utrwalenie poznanych w klasie IV reguł ortograficznych,
• wyrabianie nawyku zwracania uwagi na trudności ortograficzne,
• kształtowanie umiejętności stosowania reguł ortograficznych w praktyce,
• powtórzenie wiadomości o baśniach,
• trening umiejętności rozpoznawania cech baśni,
• kształtowanie umiejętności wyszukiwania motywu wędrownego i umiejętności formułowania nauki płynącej z baśni,
• kształtowanie umiejętności zapisywania dialogu,
• kształtowanie umiejętności tworzenia grup wyrazów pokrewnych,
• rozwijanie wyobraźni poprzez zadania twórcze

Formy pracy:

• zbiorowa,

• grupowa,

• indywidualna

Metody pracy:

• poszukująca,

• problemowa,

• podająca

Środki dydaktyczne:

tekst baśni dla każdego ucznia, karteczki z zadaniami, słowniki ortograficzne

Przebieg lekcji:

1. Wspólne przeczytanie baśni pt. Baśń o Królestwie Ortografii i kwiatowych wróżkach
2. Omówienie baśni wg schematu wyszukiwania cech charakteryzujących ten gatunek literacki:
   • gdzie i kiedy toczy się akcja?
   • wymieniamy postacie, wydarzenia i przedmioty fantastyczne
   • wyszukujemy uosobienie
   • co stanowi kontrast w tej baśni?
3. Określenie cech dobrych wróżek i złej czarownicy - Pokrzywy
4. Określenie cech różniących oba królestwa (ten temat nie jest specjalnie rozwinięty w baśni, dzieci muszą same dojść do wniosku, jakie mogą być skutki stosowania reguł ortograficznych przez mieszkańców Królestwa Ortografii i nieznajomość reguł ortograficznych przez poddanych króla Antyregullusa).
   • analizujemy na czym polega nagrodzenie dobra i ukaranie zła
   • wyszukanie motywów wędrownych i podanie ich wraz z tytułami baśni, w których występują
   • omówienie zakończenia baśni - dla kogo szczęśliwe? Co tak naprawdę zwyciężyło w tej baśni? (wniosek jaki powinien zostać wysnuty - zwyciężyła wiedza, w tym konkretnym wypadku znajomość ortografii)
5. Jakie dary ofiarowały kwiaty - wróżki małej królewnie Róży w czasie chrzcin? (Nauczyciel zawiesza na tablicy lub kładzie na podłodze duży arkusz papieru podzielony na tyle części ile reguł ortograficznych chce przypomnieć i utrwalić)

   Pisownia nie		Zmiękczenia		Wielka czy mała litera		ó czy u		Rz czy ż		Ch czy h
   Nie łącznie	Nie rozdzielnie	Ni, si, zi, ci	Ń, ś, ź, ć	wielka	mała	ó	u	rz	ż	ch	h

   
   

6. Uczniowie wyszukują w tekście baśni przykłady wyrazów do poszczególnych kolumn tabeli, zapisują na karteczkach i umieszczają w odpowiednich miejscach tabeli. (Przykłady można ograniczyć do określonej liczby).
7. Spróbujemy pomóc królewnie Róży w uratowaniu państwa zrobimy z nią powtórkę zasad ortograficznych.
8. Uzupełnij właściwie cząstką nie poniższy tekst:

Młody Antyregullus czuł się ...swojo i ...mądrze pośród dworzan znających doskonale zasady ortografii. ... potrafił pogodzić się ze swoją ...wiedzą i ...umiejętnością. ...trudno było pisać z błędami, ale ... bardzo to odpowiadało ...głupiemu chłopcu. Postanowił ...czekać do następnego dnia i ...zwłocznie zabrał się do nauki. ...dużo czasu potrzebował, aby w ...pamięć poszła zła ...godna wróżba fałszywej wróżki.

Uzupełnij przykładami z powyższego tekstu:

Pisownia cząstki nie łącznie

Nie z rzeczownikami - ............................................

Nie z przymiotnikami - ............................................

Nie z przysłówkami utworzonymi od przymiotników - .........................................

Pisownia cząstki nie rozdzielnie

Nie z czasownikami - .......................................

Nie z przysłówkami innymi - ...........................................

Wspaniale przeszliśmy pierwszą przeszkodę do królestwa ortografii.

7. Kwiatowe wróżki uczyły młodego Antyregullusa zasad ortografii, jednakże mógł on je zrozumieć tylko wtedy, gdy przybierały postać ludzką. Z kwiatami potrafiła rozmawiać tylko królowa. Wróżki nosiły piękne damskie imiona. Aby przemienić kwiat we wróżkę, należy użyć imienia w formie zmiękczonej za pomocą i. Natomiast, gdy chcemy, by wróżka powróciła do swej kwiatowej postaci należy wypowiedzieć imię w formie zawierającej spółgłoskę miękką utworzoną prze kreseczkę. Zaproponuj księciu Antyregullusowi, jakich imion ma użyć.

Danuta - Danusia - Danuśka

Katarzyna - Kasia - Kaśka

Urszula - Ulunia - Uleńka

Małgorzata - Małgosia - Małgośka

Ewa - Ewunia - Ewuńka

Anna - Ania - Anuśka

Wyciągnij wnioski i uzupełnij regułę:

Gdy za spółgłoską miękką znajduje się samogłoska, to tworzymy ją za pomocą ...... , gdy zaś znajduje się za nią spółgłoska, to tworzymy ja za pomocą ........... .

8. Największą trudność sprawiały księciu Antyregullusowi wyrazy z literami, które pisze się inaczej, a brzmią tak samo. Będziecie teraz pracować w grupach. Waszym zadaniem jest ułożenie dialogu pomiędzy królewną Różyczką i młodym Antyregullusem. Musicie użyć w dialogu określonych wyrazów. Następnie zaproponujcie reguły, jakie ilustrują użyte przez was przykłady. Pamiętajcie o zasadach zapisywania dialogu.

Pierwsza grupa - wyrazy z ó wymiennym i w końcówce -ów

Druga grupa - wyrazy z rz wymiennym

Trzecia grupa - wyrazy z ż wymiennym

Czwarta grupa - wyrazy z ch wymiennym

Piąta grupa - wyrazy z h wymiennym

Szósta grupa - wyrazy z ż po l, ł, r

Siódma grupa wyrazy z rz po spółgłoskach

9. Pamiętacie z baśni, że młody wybawca królewny Różyczki ogłosił konkurs na nazwę swojego państwa i na nowe imię dla siebie. Przystąpimy teraz do tego konkursu. O czym musimy pamiętać, przy zapisywaniu waszych propozycji.

Uczniowie przypominają reguły dotyczące pisowni nazw własnych.

Przystępują do konkursu. Następnie wysłuchują propozycji kolegów i decydują wspólnie, która nazwę państwa i które imię wybrać

10. Przeszliście doskonale wszystkie próby, jakie konieczne były do uratowania królewny. Możemy nasze małe państwo dołączyć do królestwa, jakie powstało z połączenia królestwa ortografii i królestwa Antyregulli. Mianuję was rycerzami królewny Różyczki i króla .... (imię wybrane przez dzieci). Przed wami jednak ostatnie dwa zadania. Pierwsze to praca domowa. Będzie ona polegała na napisaniu w kilku zdaniach o tym, kto i jak zaczarował królewnę. Musicie zastosować w swoim tekście następujące zwroty:

zła wróżka, czarodziejska różdżka, okrutna wróżba, wśród grzmotów i błyskawic

Pamiętajcie o podkreśleniu tych wyrażeń. Zwróćcie uwagę na ortografię.

Drugie zadanie to dyktando, które napiszecie jutro. W zależności od tego jak uda wam się je napisać zostaniecie odznaczeni odpowiednimi orderami.

Propozycja tekstu:

Za górami, za lasami żyła piękna, jak róża, królewna. Zła wróżka zamieniła ją w żółwia, który zamieszkał na brzegu rzeki. Któregoś dnia przejeżdżał tamtędy królewicz. Zobaczył żółwika i rzekł do swojego towarzysza podróży: - Nie mogę go tak zostawić. Zawiń zwierzątko w lisią skórę i zabierz do mego królestwa. Złośliwa wróżka na próżno próbowała różdżką różnych, niegodnych sztuczek, aby przeszkodzić królewiczowi w obronie królewny. Chłopiec był bohaterskim i niepokonanym stróżem żółwia. Tchórzliwa, zła wróżka uciekła za siódmą górę i ósmą rzekę. Królewicz ożenił się z prześliczną Małgorzatą. Żyli długo i szczęśliwie. O brzydkiej wróżce słuch zaginął.